Terug naar Blog
BlogNederland7 min leestijd

Nederland · NL

Hightech-klanten winnen met een geloofwaardige capaciteitsbelofte

Nederlandse ketenvoorbeelden en TU/e-onderzoek helpen om proefopdracht, beschikbare capaciteit, ontwerpwijzigingen en verwachte groei concreet met een klant te bespreken.

Door het playzii-team

Bijgewerkt op

Oorspronkelijke figuur 2 uit het onderzoek naar contracten en capaciteit.
De studie berekent hoe verschillende contractvoorwaarden capaciteit beïnvloeden. Dit zijn theoretische situaties met expliciete parameters, geen waarnemingen van capaciteit bij Nederlandse bedrijven.

Mirjam S. Meijer, Willem van Jaarsveld, Ton de Kok en Christopher S. Tang, European Journal of Operational Research 301 (2022), 203–216, DOI 10.1016/j.ejor.2021.10.009. Figuur 2 volledig, met legenda, onderschrift en parameterwaarden, PDF-pagina 9. Opname playzii, 26 oktober 2026.Afbeeldingsbron · CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Expliciete uitgeverslicentie op PDF-pagina 2. Uitsnede van ongewijzigd origineel zonder foto’s of logo’s. Bron: https://pure.tue.nl/ws/files/199986670/1_s2.0_S0377221721008523_main.pdf

Vertel wat je kunt leveren voordat je groei belooft

Een Nederlandse toeleverancier krijgt de kans om onderdelen voor een hightech-machine te maken. De klant vraagt naar de prijs en een korte levertijd. De verkoper ziet een interessante groeimarkt, terwijl de werkvoorbereiding nog niet weet welke revisie, testmethode en seriegrootte worden gevraagd. Een snelle offerte kan dan meer zekerheid uitstralen dan de fabriek werkelijk heeft.

Voor deze situatie is een geloofwaardige capaciteitsbelofte een bruikbaar vertrekpunt. Beschrijf welke werkzaamheden je beheerst, onder welke voorwaarden de doorlooptijd geldt en wat nog moet worden uitgezocht. Dat helpt een potentiële klant om jouw aanbod te beoordelen. Het voorkomt ook dat je eigen organisatie een commerciële uitspraak als een al bevestigde productieplanning gaat behandelen.

We combineren openbare informatie over Nederlandse hightech-ketens met onderzoek van onder anderen TU/e. Het resultaat is een werkwijze voor het verkoopgesprek over capaciteit en samenwerking. Het is geen toelatingsroute tot een specifieke fabrikant en geen advies om zonder eigen beoordeling machines of personeel voor een verwachte opdracht vast te leggen.

Een groot leveranciersnetwerk bestaat uit verschillende soorten werk

Het ASML-jaarverslag over 2025 onderscheidt op pagina 242 ongeveer 900 productgerelateerde en 4.200 niet-productgerelateerde leveranciers. Samen vormen zij de gerapporteerde wereldwijde leveranciersbasis van 5.100. Onze grafiek laat deze aantallen zien. Ze beschrijft de samenstelling van één onderneming, niet het aantal beschikbare opdrachten voor Nederlandse maakbedrijven.

Dat onderscheid helpt bij de voorbereiding van acquisitie. Een onderdeel voor een machine, een logistieke dienst en ondersteuning van kantooractiviteiten vragen andere bewijzen. Het feit dat een onderneming veel leveranciers heeft, zegt weinig over de aansluiting van jouw specifieke productieproces op een bepaalde behoefte. Begin met het werk waarvoor je aantoonbaar geschikt bent.

Vraag welk onderdeel van de keten bij jouw aanbod past en wie daarvoor verantwoordelijk is. Gaat het om een direct productonderdeel, een module of een dienst aan een bestaande toeleverancier? Een gesprek met een partij verderop in de keten kan inhoudelijk beter aansluiten dan een algemene benadering van de grootste naam. De bron geeft geen kanspercentages voor zulke routes.

Capaciteit is meer dan een lijst met beschikbare machines

Het onderzoek van Meijer, Van Jaarsveld, De Kok en Tang analyseert contracten tussen een hightech-fabrikant en een leverancier van een kritisch onderdeel. Het verscheen online in 2021 en in een tijdschriftnummer van 2022. Gesprekken met Europese fabrikanten, waaronder ASML, motiveren het probleem. De resultaten komen uit een wiskundig model, niet uit een enquête over Nederlandse verkoopresultaten.

Een belangrijke aanname is dat de koper de feitelijk beschikbare capaciteit vooraf niet volledig kan verifiëren. Apparatuur kan zichtbaar zijn, terwijl medewerkers ook aan andere opdrachten werken. Het model onderscheidt bovendien bekende voororders en aanvullende onzekere vraag. De figuren tonen berekende situaties onder gekozen parameters, geen gemeten capaciteit of gerealiseerde winst van ASML.

Voor een verkoper levert dit een concrete vraag op. Welk deel van de beloofde capaciteit is werkelijk beschikbaar voor dit werk? Bespreek naast machines ook vakmensen, meetcapaciteit en afhankelijkheden van uitbesteed werk. Een foto van een machine toont een productiemiddel; zij beantwoordt nog niet hoeveel passende onderdelen je binnen de afgesproken periode kunt vrijgeven.

Oorspronkelijke samenvatting van het TU/e-onderzoek naar contracten en capaciteit.
De samenvatting beschrijft het theoretische contractprobleem. De studie is geen effectmeting van een verkoopaanpak of bedrijfsbrede capaciteitsmeting.

Mirjam S. Meijer, Willem van Jaarsveld, Ton de Kok en Christopher S. Tang, European Journal of Operational Research 301 (2022), 203–216, DOI 10.1016/j.ejor.2021.10.009. Volledige samenvatting met oorspronkelijke licentievermelding, PDF-pagina 2. Opname playzii, 26 oktober 2026.Afbeeldingsbron · CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Expliciete uitgeverslicentie op PDF-pagina 2. Uitsnede van ongewijzigd origineel zonder foto’s of logo’s. Bron: https://pure.tue.nl/ws/files/199986670/1_s2.0_S0377221721008523_main.pdf

Maak de eerste opdracht klein genoeg om de aannames te toetsen

Werk een eerste opdracht uit met een duidelijke technische basis. Leg de tekeningrevisie, materiaalkeuze, vereiste metingen en omvang van de proef vast. Spreek af wie een resultaat beoordeelt en wat er na die beoordeling wordt besloten. Een proef die alleen een mooi onderdeel oplevert, maar geen oordeel over herhaalbaarheid, laat de belangrijkste vervolgvraag open.

Bepaal vervolgens wat nodig is om van die proef naar herhaalde levering te gaan. Misschien is extra meettijd nodig of moet een externe bewerking worden ingepland. Benoem welke stap al binnen de bestaande werkwijze past en welke investering of voorbereiding vraagt. Zo kun je de prijs van een proef en de voorwaarden van een serie begrijpelijk uit elkaar houden.

Een eenvoudige interne controle kan veel verduidelijken. Laat planning, productie en kwaliteitszorg dezelfde voorgestelde opdracht lezen. Kunnen zij elk uitleggen wat is toegezegd en welke informatie ontbreekt? Verschillende antwoorden wijzen op een onduidelijk aanbod. Bespreek die verschillen voordat de klant ervan uitgaat dat de genoemde levertijd al door iedereen is bevestigd.

Vermeld ook wanneer een levertijd opnieuw moet worden beoordeeld. Een ontbrekende materiaalvrijgave of een gewijzigde tekening kan een eerdere inschatting veranderen. Spreek af wie de klant daarover informeert en welke versie van de planning daarna geldt. Zo blijft een bruikbare indicatie herkenbaar als indicatie, in plaats van ongemerkt een onvoorwaardelijke toezegging te worden.

Volledige oorspronkelijke beschrijving van de aanname over niet-verifieerbare capaciteit.
De auteurs leggen uit waarom zichtbare apparatuur en vooraf verifieerbare capaciteit uiteen kunnen lopen. Het gaat om een aanname van hun model.

Mirjam S. Meijer, Willem van Jaarsveld, Ton de Kok en Christopher S. Tang, European Journal of Operational Research 301 (2022), 203–216, DOI 10.1016/j.ejor.2021.10.009. Volledige beschrijving van aanname 4, niet vooraf verifieerbare capaciteit, PDF-pagina 3. Opname playzii, 26 oktober 2026.Afbeeldingsbron · CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Expliciete uitgeverslicentie op PDF-pagina 2. Uitsnede van ongewijzigd origineel zonder foto’s of logo’s. Bron: https://pure.tue.nl/ws/files/199986670/1_s2.0_S0377221721008523_main.pdf

Maak ontwerpwijzigingen onderdeel van het commerciële gesprek

In een eigen publicatie uit juli 2023 beschrijft ASML dat nieuwe leveranciers de werkwijze en eisen voor kwaliteit en levering moeten leren kennen. Het bedrijf legt ook uit dat ontwerpen snel opeenvolgende versies kunnen krijgen. Dat is een historische toelichting van de koper, geen actuele openbare uitnodiging voor iedere leverancier.

Neem daarom een wijzigingsvraag mee in het eerste inhoudelijke gesprek. Wat gebeurt er als de tekening na de offerte verandert? Wie beoordeelt gevolgen voor materiaal, bewerking, test en levertijd? De vraag gaat verder dan een nieuw bestand ontvangen. Een revisie kan ook eerder voorbereid werk onbruikbaar maken of de beschikbare meetcapaciteit veranderen.

Bewaar bij iedere wijziging de relatie met het oorspronkelijke aanbod. Welke onderdelen van prijs en planning blijven geldig, en waarover is een nieuw akkoord nodig? Een eigen voorstel voor deze werkwijze kan laten zien hoe je samenwerking organiseert. Het vervangt de afspraken van de klant niet; het maakt bespreekbaar welk proces beide partijen daadwerkelijk kunnen volgen.

Laat zien hoe jouw bijdrage aansluit op het product van de klant

VDL ETG beschrijft zijn aanbod als een combinatie van ontwerp of gezamenlijk ontwerp, value engineering, productie, assemblage, kwaliteitscontrole en testen. Het gaat volgens de onderneming om complexe producten met relatief kleine series, onder meer voor halfgeleiderproductie en medische systemen. Dat is de eigen positionering van een aanbieder, geen onafhankelijke beoordeling van prestaties.

Voor een kleiner bedrijf zit de les in de concreet benoemde bijdrage. Je hoeft niet hetzelfde brede dienstenpakket te bieden. Maak juist duidelijk waar jouw verantwoordelijkheid begint en eindigt. Lever je alleen de bewerking volgens vrijgegeven tekening, of beoordeel je ook maakbaarheid? Welke metingen lever je mee en welke beoordeling blijft bij de opdrachtgever?

Kies bij het presenteren van referenties een opdracht met vergelijkbare eisen. Beschrijf het type werk, het eigen aandeel en de manier waarop het resultaat is beoordeeld. Deel alleen informatie die je mag tonen. Een relevante uitleg over een meetrapport helpt een technisch inkoper meer dan een klantlogo zonder context of een resultaat waarvan jouw bijdrage onduidelijk blijft.

Gebruik het regionale netwerk om de inhoud van de vraag te begrijpen

De strategische roadmap van Brainport Industries verbindt samenwerking aan onder meer digitalisering, vakmensen en toegang tot groei- en werkkapitaal. Daarmee plaatst de organisatie groei in de context van het hele toelevernetwerk. Wij gebruiken de openbare toelichting als sectorperspectief, niet als bewijs dat deelname vanzelf extra opdrachten oplevert.

Goudsmit Magnetics vertelt in een eigen toelichting dat het via de open keten van Brainport Industries eerder en langer bij machineontwikkeling kan aansluiten. Dat is een concreet voorbeeld van hoe een leverancier zijn netwerkdeelname uitlegt. De pagina publiceert geen vergelijkende verkoopcijfers waarmee je het effect van lidmaatschap op omzet kunt berekenen.

Bereid een netwerkgesprek daarom voor rond een werkelijk technisch of commercieel vraagstuk. Denk aan een lastige bewerking, een overdracht tussen bewerken en meten of een wijziging tijdens de proefserie. Daarmee kun je ontdekken wie een vergelijkbaar probleem heeft en welke informatie nodig is voor samenwerking. Lidmaatschap of aanwezigheid op een bijeenkomst vervangt die inhoudelijke aansluiting niet.

Oorspronkelijke modelgrafiek met assen, legenda en onderschrift over contractefficiëntie.
Figuur 1 vergelijkt berekende contractefficiëntie met een theoretisch referentiepunt. De lijnen zijn modeluitkomsten, geen succespercentages van leveranciers of gerealiseerde omzet.

Mirjam S. Meijer, Willem van Jaarsveld, Ton de Kok en Christopher S. Tang, European Journal of Operational Research 301 (2022), 203–216, DOI 10.1016/j.ejor.2021.10.009. Figuur 1 volledig met legenda, assen en onderschrift, PDF-pagina 6. Opname playzii, 26 oktober 2026.Afbeeldingsbron · CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Expliciete uitgeverslicentie op PDF-pagina 2. Uitsnede van ongewijzigd origineel zonder foto’s of logo’s. Bron: https://pure.tue.nl/ws/files/199986670/1_s2.0_S0377221721008523_main.pdf

Spreek ook af wat groei voor beide partijen betekent

Een verwachte serie kan aantrekkelijk lijken voordat duidelijk is wie de extra voorbereiding draagt. Maak onderscheid tussen een indicatie, een onderbouwde prognose en een bevestigde bestelling. Bespreek welke informatie de klant kan geven en welke capaciteit je op basis daarvan kunt toezeggen. Gebruik dezelfde woorden in offerte en interne planning, zodat een verwachting onderweg geen zekerheid wordt.

Het onderzoek van Meijer en collega’s behandelt de invloed van vervolgcontracten op capaciteitsinvesteringen binnen het model. Daaruit volgt geen standaardclausule die je zonder meer moet overnemen. In een echte samenwerking verschillen onder meer investeringen, hergebruik van apparatuur en mogelijkheden om voor andere klanten te werken. Laat contractuele gevolgen beoordelen binnen de normale besluitvorming van het bedrijf.

Neem ook afhankelijkheid mee in de commerciële afweging. Als een verwachte klant veel aandacht vraagt, wat betekent dat voor bestaande leveringen? Welke investering blijft bruikbaar wanneer de vraag tegenvalt? Dit zijn vragen om samen met planning en management te beantwoorden. Een nieuwe relatie moet uitvoerbaar blijven, ook wanneer de werkelijke seriegrootte anders wordt dan in het eerste gesprek.

Beoordeel na de eerste leveringen of de belangrijkste aannames standhouden. Kwam de technische informatie op tijd? Waren metingen en vrijgave duidelijk? Welke wijziging veroorzaakte extra werk en hoe is dat besproken? Daarmee verbeter je een concrete samenwerking en krijg je een eerlijker beeld van de capaciteit die je in een volgend aanbod kunt beloven.

In playzii kun je de commerciële context bij potentiële klanten organiseren, met betrokken rollen en de vragen die nog beantwoord moeten worden. Houd technische bewijsstukken op de daarvoor afgesproken plek. Begin met een aanbod waarvan je kunt uitleggen wat je gaat leveren, welke aannames gelden en wie de eerste opdracht beoordeelt.

Volledige oorspronkelijke alinea met praktische gevolgtrekkingen voor hightech-samenwerking.
De auteurs bespreken communicatie tussen inkoop en uitvoering en het belang van een langetermijnrelatie. De gevolgtrekkingen horen bij het model en zijn geen garantie op een vervolgopdracht.

Mirjam S. Meijer, Willem van Jaarsveld, Ton de Kok en Christopher S. Tang, European Journal of Operational Research 301 (2022), 203–216, DOI 10.1016/j.ejor.2021.10.009. Volledige alinea met praktische gevolgtrekkingen van de auteurs, PDF-pagina 14. Opname playzii, 26 oktober 2026.Afbeeldingsbron · CC BY 4.0, https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/. Expliciete uitgeverslicentie op PDF-pagina 2. Uitsnede van ongewijzigd origineel zonder foto’s of logo’s. Bron: https://pure.tue.nl/ws/files/199986670/1_s2.0_S0377221721008523_main.pdf

Onderzoeksgegevens

De wereldwijde leveranciersbasis van ASML in 2025

Aantallen leveranciers per categorie bij één onderneming. Geen marktomvang, vacature voor leveranciers of uitsluitend Nederlandse bedrijven.

leveranciers · 2025-12-31
De wereldwijde leveranciersbasis van ASML in 2025Aantallen leveranciers per categorie bij één onderneming. Geen marktomvang, vacature voor leveranciers of uitsluitend Nederlandse bedrijven.. Productgerelateerd: 900 leveranciers. Niet-productgerelateerd: 4.200 leveranciers.Productgerelateerd900Niet-productgerelateerd4.200

Directe aantallen uit ASML Annual Report 2025, pagina 242: 900 productgerelateerde en 4.200 niet-productgerelateerde leveranciers, samen 5.100 wereldwijd. Geen telling van onderdelen of orders. Niet verwarren met bestedingsaandelen 72%/28%, regionale aantallen of de beperkte groep bedrijfskritische leveranciers. Eén bedrijf, verslagjaar 2025, geen uitspraak over selectie- of verkoopkansen. Eigen grafische weergave.

Bronnen: ASML

Gegevens en bronnen bekijken
De wereldwijde leveranciersbasis van ASML in 2025 · leveranciers
IndicatorWaardeBron
Productgerelateerd900 leveranciersASML: ASML Annual Report 2025, Responsible supply chain, pagina 242
Niet-productgerelateerd4.200 leveranciersASML: ASML Annual Report 2025, Responsible supply chain, pagina 242

Bronnen en referenties

  1. Direct versus indirect penalties for supply contracts in high-tech industryMeijer, Van Jaarsveld, De Kok en Tang / Elsevier · NL

    Gepubliceerd op · Geraadpleegd op

  2. Gepubliceerd op · Geraadpleegd op

  3. Gepubliceerd op · Geraadpleegd op

  4. Geraadpleegd op

  5. Geraadpleegd op

  6. Geraadpleegd op

Organiseer je gesprekken met potentiële klanten Terug naar Blog